— Δώσε το αυτοκίνητο στην αδελφή σου και, μετά τον γάμο, γράψε στο όνομά της και το διαμέρισμα — είπε η μητέρα μου τόσο φυσικά, σαν να μου ζητούσε να της δώσω ένα φόρεμα.
Πάγωσα.
Καθόμασταν γύρω από το τραπέζι της κουζίνας εγώ, η μητέρα μου και η μικρότερη αδελφή μου, η Ελένη. Μπροστά μας υπήρχαν τρία φλιτζάνια καφέ, αλλά κανείς δεν είχε αγγίξει το δικό του.
— Τι είπες; — ρώτησα.
Η μητέρα μου αναστέναξε ενοχλημένη.
— Με άκουσες. Η Ελένη παντρεύεται σύντομα. Χρειάζεται αυτοκίνητο. Και μετά τον γάμο θα χρειαστεί ένα δικό της σπίτι.
Κοίταξα την αδελφή μου.
Παρέμενε σιωπηλή.
— Κι εγώ; — ρώτησα.
— Εσύ τι;
— Πού θα μείνω;
Η μητέρα μου με κοίταξε σαν να είχα κάνει την πιο παράλογη ερώτηση του κόσμου.
— Εσύ είσαι λογική κοπέλα. Θα τα καταφέρεις.
Γέλασα πικρά.
— Δηλαδή επειδή κατάφερα τόσα χρόνια να τα βγάζω πέρα μόνη μου, τώρα πρέπει να χαρίσω στην Ελένη όλα όσα έχτισα;
— Είναι η μικρότερη αδελφή σου.
— Και;
— Η οικογένεια πρέπει να στηρίζει ο ένας τον άλλον.
Αυτή τη φράση την είχα ακούσει σε όλη μου τη ζωή. Όταν δούλευα τα καλοκαίρια για να αγοράσω τον πρώτο μου υπολογιστή, «η οικογένεια έπρεπε να στηρίζει ο ένας τον άλλον».
Όταν αποταμίευα για χρόνια για να αποκτήσω το δικό μου σπίτι, πάλι «η οικογένεια έπρεπε να στηρίζει ο ένας τον άλλον».
Όταν πλήρωνα μόνη μου τις εργασίες ανακαίνισης του διαμερίσματος, κανείς δεν μου είχε πει ότι κάποια μέρα η περιουσία μου θα θεωρούνταν οικογενειακό κτήμα.
Κι όμως, τώρα ξαφνικά ήταν η σειρά μου να «βοηθήσω».
Το διαμέρισμα ήταν δικό μου.
Το είχα αγοράσει επτά χρόνια νωρίτερα με στεγαστικό δάνειο. Για σχεδόν τρία χρόνια δούλευα σε δύο δουλειές για να συγκεντρώσω την προκαταβολή.
Και το αυτοκίνητο ήταν δικό μου.
Δεν ήταν πολυτελές, αλλά το είχα πληρώσει μέχρι την τελευταία δόση μόνη μου.
Η Ελένη δεν είχε δείξει ποτέ ιδιαίτερο ενδιαφέρον για κανένα από τα δύο.
Μέχρι εκείνη τη στιγμή.
— Μαμά, δεν πρόκειται να της δώσω το αυτοκίνητο — είπα ήρεμα.
— Μην αρχίζεις πάλι.
— Δεν αρχίζω τίποτα. Η απάντηση είναι όχι.
Η αδελφή μου μίλησε επιτέλους.
— Μα ούτε που το χρησιμοποιείς τόσο πολύ.
Την κοίταξα απορημένη.
— Τι εννοείς;
— Δουλεύεις από το σπίτι. Μπορείς να χρησιμοποιείς τα μέσα μεταφοράς.
Δεν μπορούσα να πιστέψω αυτά που άκουγα.
— Δηλαδή, επειδή δεν οδηγώ δύο ώρες κάθε μέρα, θεωρείς ότι το αυτοκίνητό μου πρέπει να γίνει δικό σου;
Η Ελένη ανασήκωσε τους ώμους.
— Εγώ θα κάνω οικογένεια.
— Κι εγώ έχω ζωή.
Η μητέρα μου χτύπησε την παλάμη της στο τραπέζι.
— Φτάνει! Γιατί τα κάνεις όλα τόσο δύσκολα; Την κοίταξα κατευθείαν στα μάτια.
— Επειδή προσπαθείτε να παρουσιάσετε κάτι παράλογο σαν να είναι απολύτως φυσιολογικό. Θέλετε το αυτοκίνητο και το διαμέρισμά μου.
— Δεν σου τα παίρνουμε!
— Τότε τι κάνετε;
Σιώπησε.
— Θέλουμε να τα δώσεις οικειοθελώς — είπε τελικά.
— Αυτό δεν αλλάζει τίποτα.
Σηκώθηκα από την καρέκλα.
— Δεν πρόκειται να μεταβιβάσω το διαμέρισμά μου. Δεν θα δώσω το αυτοκίνητό μου. Και δεν θα ξανασυζητήσουμε την περιουσία μου σαν να είναι κάτι που ανήκει σε ολόκληρη την οικογένεια.
Η μητέρα μου ακούμπησε στην πλάτη της καρέκλας.
— Θα το μετανιώσεις.
— Ίσως.
Πήρα την τσάντα μου.
— Αλλά τουλάχιστον θα μετανιώσω για μια απόφαση που πήρα εγώ.
Την επόμενη μέρα έλαβα μήνυμα από την Ελένη.
«Δεν μπορώ να πιστέψω πόσο εγωίστρια έχεις γίνει.»
Δεν απάντησα.
Δύο μέρες αργότερα με πήρε τηλέφωνο η μητέρα μου.
— Η Ελένη είναι αναστατωμένη. Ο γάμος πλησιάζει.
— Λυπάμαι που είναι αναστατωμένη.
— Μπορείς να τη βοηθήσεις.
— Μπορώ. Αλλά δεν είμαι υποχρεωμένη να της χαρίσω ολόκληρη τη ζωή μου.
Ακολούθησε σιωπή.
— Πάντα δύσκολη ήσουν.
Τα λόγια της με πόνεσαν περισσότερο απ’ όσο περίμενα.
Γιατί ξαφνικά θυμήθηκα όλες τις φορές που είχα βάλει τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές μου.
Στα δεκαεπτά μου δούλευα τα καλοκαίρια για να βοηθάω με τα έξοδα του σπιτιού.
Στα είκοσι δύο έδωσα σχεδόν όλες τις οικονομίες μου για την ανακαίνιση του πατρικού.
Στα είκοσι οκτώ βοήθησα την Ελένη να πληρώσει τις σπουδές της.
Ποτέ δεν ζήτησα τίποτα σε αντάλλαγμα.
Τώρα όμως καταλάβαινα τη διαφορά ανάμεσα στο να βοηθάς κάποιον και στο να σε εκμεταλλεύονται.
Η Ελένη παντρεύτηκε έναν μήνα αργότερα.
Δεν της έδωσα το αυτοκίνητο.
Δεν μεταβίβασα το διαμέρισμα.
Αντί γι’ αυτό, της έκανα ένα πολύ πιο λογικό δώρο: κάλυψα ένα μέρος των εξόδων για το ταξίδι του μέλιτος.
Η μητέρα μου έγινε έξαλλη.
— Δηλαδή για διακοπές έχεις χρήματα, αλλά για την ίδια σου την αδελφή δεν έχεις ένα διαμέρισμα;
Της απάντησα ήρεμα:
— Έχω χρήματα επειδή τα αποταμίευα για χρόνια. Και ακριβώς γι’ αυτό αποφασίζω εγώ πώς θα τα χρησιμοποιήσω. Μετά τον γάμο, η σχέση μου με την Ελένη άλλαξε.
Για ένα διάστημα σχεδόν δεν μιλούσαμε.
Ύστερα, σιγά-σιγά, η ένταση άρχισε να υποχωρεί.
Ένα βράδυ η Ελένη ήρθε στο σπίτι μου.
Στεκόταν στην πόρτα εμφανώς αμήχανη.
— Μπορούμε να μιλήσουμε;
Την άφησα να περάσει.
Καθίσαμε στην κουζίνα, στο ίδιο τραπέζι όπου είχαν ξεκινήσει όλα.
Για αρκετή ώρα δεν έλεγε τίποτα.
Τελικά ψιθύρισε:
— Η μαμά με έπεισε ότι έτσι κι αλλιώς δεν χρειάζεσαι αυτά τα πράγματα.
— Το ξέρω.
— Μου είπε ότι επειδή είμαι η μικρότερη, έπρεπε να μου δώσεις προτεραιότητα.
Την κοίταξα.
— Και τώρα τι πιστεύεις;
Κατέβασε τα μάτια.
— Πιστεύω ότι ήταν λάθος.
Δεν είπα τίποτα.
— Συγγνώμη — πρόσθεσε.
Για πρώτη φορά μετά από μήνες ένιωσα ότι στη φωνή της δεν υπήρχε απαίτηση.
Μόνο ειλικρινής μεταμέλεια.
— Δέχομαι τη συγγνώμη σου.
Χαμογέλασε αμήχανα.
— Δηλαδή δεν θα μου δώσεις το διαμέρισμα;
Γέλασα.
— Όχι.
Και οι δύο αρχίσαμε να γελάμε.
Σιγά-σιγά αρχίσαμε να ξαναχτίζουμε τη σχέση μας.
Όσο για τη μητέρα μου;
Εξακολούθησε να πιστεύει ότι είχα φερθεί εγωιστικά.
Αλλά πλέον δεν προσπαθούσα να την πείσω για το αντίθετο. Είχα καταλάβει κάτι σημαντικό.
Το να βάζεις όρια δεν σημαίνει ότι δεν αγαπάς την οικογένειά σου.
Σημαίνει ότι αγαπάς και τον εαυτό σου αρκετά ώστε να μην επιτρέπεις σε κανέναν να μετατρέπει τον κόπο σου σε δικό του δικαίωμα.
Το διαμέρισμα έμεινε δικό μου.
Το αυτοκίνητο έμεινε δικό μου.
Αλλά το σημαντικότερο ήταν κάτι άλλο:
Για πρώτη φορά, οι αποφάσεις για τη ζωή μου ανήκαν πραγματικά σε εμένα.